ThS. Đặng Thị Vân
Phòng Thí Nghiệm Trung Tâm
Nhằm đảm bảo việc đánh giá chất lượng đất ổn định và chính xác góp phần nâng cao hiệu quả hướng dẫn bón phân cho cây trồng, Viện Khoa học Kỹ thuật Nông Lâm nghiệp Tây Nguyên (WASI) đã nghiên cứu, xây dựng và công bố Tiêu chuẩn Cơ sở mã hiệu TCCS: 2024/VNLT.
Đây là tiêu chuẩn có các tiêu chí căn bản phù hợp với các văn bản pháp lý hiện hành như: Luật Tiêu chuẩn, Quy chuẩn kỹ thuật. TCCS này sẽ là tài liệu tham khảo rất tốt cho các cán bộ nghiên cứu, kỹ sư nông nghiệp và nông dân trong việc nghiên cứu, đánh giá và quản lý dinh dưỡng đất bền vững.
I. Phạm vi ứng dụng và đối tượng hướng đến của TCCS: 2024/VNLT
Tiêu chuẩn cơ sở mới ban hành quy định chi tiết về thang đánh giá độ phì của đất phục vụ mục đích trồng trọt.
Áp dụng: Đối với tất cả các tổ chức, cá nhân thuộc WASI tham gia vào công tác lấy mẫu, phân tích, đánh giá chất lượng đất và lập quy trình hướng dẫn bón phân hợp lý cho từng loại cây trồng.
Giá trị tham khảo rộng rãi: Các tổ chức, doanh nghiệp nông nghiệp, trang trại và cá nhân khác có thể sử dụng bộ tiêu chuẩn này làm thước đo thảm khảo đáng tin cậy.
II. Hệ thống thang đo khoa học về Lý tính và Hóa tính của đất
Điểm cốt lõi của TCCS: 2024/VNLT là việc chuẩn hóa các ngưỡng đo lường dựa trên các phương pháp phân tích theo tiêu chuẩn Quốc gia (TCVN) và quốc tế. Bộ tiêu chuẩn tập trung vào 2 nhóm chỉ tiêu chính:
- Thang đo lý tính đất (Tỷ trọng và Thành phần cơ giới)
Tỷ trọng đất: Là tham số gián tiếp giúp xác định nhanh một cách định tính lượng mùn trong đất. Đất có tỷ trọng từ 1,20 – 1,40 g/cm³ được đánh giá là giàu mùn; từ 1,40 – 2,60 g/cm³ ở mức trung bình; và trên 2,60 g/cm³ là nghèo mùn.
Thành phần cơ giới: Phân chia khoa học thành 12 cấp độ loại đất dựa trên tỷ lệ phần trăm của các thành phần: Sét, Thịt và Cát (ví dụ: Đất thịt, đất thịt pha sét, đất sét pha cát…).
- Thang đo hóa tính và dinh dưỡng đất
Độ chua của đất (pH): Thang đo chia chi tiết từ mức đất rất chua (pH < 4,0), chua, ít chua, cho đến đất trung tính (6,5 – 7,5) và kiềm (> 8,0). Điều này giúp nông dân biết chính xác khi nào cần bón vôi cải tạo đất.
Độ phì tổng hợp (Đa, Trung, Vi lượng & CEC): Phân định rõ rệt 3 mức độ Nghèo – Trung bình – Giàu đối với các chất dinh dưỡng thiết yếu như:
Chất hữu cơ (HC %) và Đạm tổng số (N %), Đạm dễ tiêu.
Lân (P₂O₅) và Kali (K₂O) ở cả dạng tổng số lẫn dễ tiêu.
Các ion trao đổi quan trọng: Canxi (Ca²⁺), Magie (Mg²⁺), Lưu huỳnh (S), Bo (B) và Dung lượng cation trao đổi (CEC).
III. Ý nghĩa thực tiễn đối với ngành nông nghiệp Tây Nguyên và cả nước
Việc WASI ban hành TCCS: 2024/VNLT là một bước tiến quan trọng trong việc chuẩn hóa dữ liệu đất đai. Việc sở hữu một “thang đo” chuẩn xác giúp:
- Tránh lãng phí phân bón: Biết đất “thừa – thiếu” chất gì để bù đắp đúng lượng, đúng loại.
- Bảo vệ môi trường đất: Hạn chế tình trạng suy thoái, chua hóa hoặc mặn hóa do canh tác sai cách.
- Nâng cao năng suất cây trồng chủ lực: Đặc biệt có ý nghĩa đối với các loại cây công nghiệp dài ngày tại Tây Nguyên như cà phê, hồ tiêu, sầu riêng, cao su…