ThS. Nguyễn Hồng Phong, ThS. Đặng Thị Vân,ThS. Nguyễn Thị Hồng Hạnh
Phòng Thí Nghiệm Trung Tâm
Trong xu thế hội nhập quốc tế, việc chuẩn hóa năng lực phân tích theo tiêu chuẩn ISO/IEC 17025:2017 là bước đi chiến lược giúp các phòng thí nghiệm nông nghiệp khẳng định uy tín. Tại Tây Nguyên, Phòng Thí nghiệm Trung tâm thuộc Viện Khoa học Kỹ thuật Nông Lâm nghiệp Tây Nguyên (WASI) đã và đang khẳng định vai trò nòng cốt này, mang lại những kết quả phân tích có độ tin cậy cao, phục vụ đắc lực cho ngành nông nghiệp vùng Tây Nguyên và cả nước.
1. ISO/IEC 17025:2017: Thước đo năng lực và cam kết chất lượng
ISO/IEC 17025:2017 là tiêu chuẩn quốc tế quy định các yêu cầu chung về năng lực của phòng thử nghiệm và hiệu chuẩn. Đây được coi là chuẩn mực hàng đầu nhằm đánh giá toàn diện từ hệ thống quản lý chất lượng, năng lực nhân sự, phương pháp thử, thiết bị cho đến việc bảo đảm độ tin cậy của dữ liệu. Tiêu chuẩn này không chỉ tập trung vào quy trình vận hành mà còn nhấn mạnh đến năng lực thực tế của phòng thí nghiệm trong việc tạo ra các kết quả có độ chính xác cao, có thể truy xuất nguồn gốc dữ liệu và được quốc tế công nhận.
Trong bối cảnh khoa học công nghệ phát triển nhanh chóng, yêu cầu đối với các phòng thí nghiệm ngày càng khắt khe hơn về tính minh bạch. Đặc biệt trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường, các kết quả thử nghiệm không chỉ phục vụ nghiên cứu khoa học mà còn là cơ sở dữ liệu nền tảng cho quản lý dinh dưỡng đất, kiểm soát chất lượng phân bón, đánh giá môi trường canh tác và đảm bảo các tiêu chuẩn nghiêm ngặt phục vụ xuất khẩu nông sản. Chính vì vậy, việc áp dụng chuẩn hóa theo ISO/IEC 17025:2017 là cam kết tất yếu của Phòng Thí nghiệm Trung tâm nhằm tối ưu hóa quy trình kỹ thuật và xây dựng niềm tin vững chắc cho khách hàng.
2. Hành trình chuẩn hóa tại Phòng Thí nghiệm Trung tâm
Phòng Thí nghiệm Trung tâm thuộc Viện Khoa học Kỹ thuật Nông Lâm nghiệp Tây Nguyên (WASI), có địa chỉ tại số 53 Nguyễn Lương Bằng, phường Tân Lập, thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk, đã được công nhận đạt chuẩn ISO/IEC 17025:2017 từ năm 2019 theo Quyết định số 319/QĐ-AOSC ký ngày 16/12/2019 với mã số công nhận VLAT.1.222.
Để khẳng định tính liên tục và cải tiến không ngừng, Phòng Thí nghiệm Trung tâm đã duy trì tốt hệ thống và được đánh giá tái công nhận theo Quyết định số 129/QĐ-AOSC ký ngày 29/3/2025. Mới đây nhất, phòng thí nghiệm đã hoàn thành xuất sắc kỳ đánh giá duy trì vào năm 2026 theo Quyết định số 394/QĐ-AOSC ký ngày 27/7/2026 với mã số mới là VLAT-1.0222. Phạm vi công nhận hiện tại của Phòng Thí nghiệm Trung tâm gồm 44 chỉ tiêu thử nghiệm hóa lý chuyên sâu trên các nền mẫu cốt lõi của nông nghiệp bao gồm: đất, phân bón, thực vật và nước.
Toàn bộ chu trình vận hành từ tiếp nhận mẫu, xử lý, phân tích cho đến trả kết quả đều được chuẩn hóa nghiêm ngặt thông qua các quy trình thao tác chuẩn (SOP), hệ thống biểu mẫu, hồ sơ kiểm soát chất lượng nội bộ, hoạt động hiệu chuẩn thiết bị và đánh giá nội bộ định kỳ nhằm bảo đảm tính nhất quán tối đa.
3. Phát huy thế mạnh phân tích dinh dưỡng đất và vật tư nông nghiệp
Thế mạnh nổi bật của Phòng Thí nghiệm Trung tâm nằm ở lĩnh vực phân tích hóa lý và sinh học phục vụ nông nghiệp, đặc biệt là kiểm nghiệm dinh dưỡng đất và phân bón. Hoạt động phân tích dinh dưỡng đất bao gồm việc xác định các chỉ tiêu hóa học quan trọng (như độ pH; hàm lượng chất hữu cơ; nitơ, phốt pho, kali tổng số và dễ tiêu; dung tích hấp thu cation – CEC…), các đặc tính vật lý (kết cấu, độ ẩm) và các yếu tố sinh học nhằm đánh giá chính xác hiện trạng sức khỏe của đất.
Kết quả phân tích định lượng này là căn cứ khoa học để xác định mức độ thiếu, đủ hay dư thừa các nguyên tố dinh dưỡng. Từ đó, các chuyên gia sẽ xây dựng khuyến cáo bón phân hợp lý cho từng loại cây trồng, giúp tối ưu hóa năng suất và tiết kiệm chi phí sản xuất cho người dân. Song song đó, việc phân tích chất lượng phân bón (hàm lượng dinh dưỡng, độ hòa tan, tạp chất) giúp kiểm soát chặt chẽ chất lượng vật tư đầu vào, hạn chế tối đa việc sử dụng phân bón giả, kém chất lượng và góp phần bảo vệ môi trường sinh thái đất bền vững.
4. Kiểm soát chất lượng bằng công cụ quốc tế
Để bảo đảm tính khách quan và kiểm chứng độ chính xác của các phép đo, Phòng Thí nghiệm Trung tâm – WASI thường xuyên tham gia các chương trình thử nghiệm thành thạo (Proficiency Testing – PT) và so sánh liên phòng (Inter-laboratory comparison). Đây là những công cụ kiểm soát chất lượng độc lập quan trọng nhằm đánh giá sát thực năng lực thực tế của hệ thống máy móc phân tích cũng như trình độ tay nghề của đội ngũ kỹ thuật viên. Thông qua kết quả đạt yêu cầu từ các chương trình này, Phòng Thí nghiệm Trung tâm ngày càng khẳng định mạnh mẽ độ tin cậy và giá trị pháp lý của các kết quả thử nghiệm theo chuẩn quốc tế.
5. Định hướng phát triển và hội nhập
Việc vận hành Phòng Thí nghiệm Trung tâm theo ISO/IEC 17025:2017 giúp nâng cao năng lực, khẳng định vị thế chiến lược của Phòng Thí nghiệm Trung tâm – WASI trong hoạt động nghiên cứu khoa học và cung ứng dịch vụ. Việc đạt chuẩn quốc tế giúp gia tăng uy tín, mở rộng cơ hội hợp tác trong nước và quốc tế.
Trong thời gian tới, Phòng Thí nghiệm Trung tâm tiếp tục đẩy mạnh cung cấp các dịch vụ thử nghiệm chất lượng cao phục vụ các doanh nghiệp và bà con nông dân. Đồng thời, đây cũng là cơ hội thuận lợi để phòng thí nghiệm tiếp cận, tham gia các chương trình nghiên cứu trong nước và quốc tế, trao đổi học thuật và chuyển giao công nghệ hiện đại. Với nền tảng vững chắc hiện có, Phòng Thí nghiệm Trung tâm – WASI sẽ tiếp tục phát huy vai trò nòng cốt trong hỗ trợ sản xuất, thúc đẩy quá trình hội nhập quốc tế toàn diện của ngành nông nghiệp Việt Nam.
(Phụ lục hình ảnh chứng chỉ công nhận và Quyết định của AOSC)
