TS. Nguyễn Văn Long
Canh tác độc canh và sử dụng phân bón ở mức độ thâm canh trong sản xuất cà phê Robusta (Coffea canephora var. Robusta) và hồ tiêu (Piper nigrum L.) đã dẫn đến thoái hóa đất và gia tăng áp lực dịch bệnh tại khu vực Tây Nguyên của Việt Nam. Để xác định các yếu tố chính chi phối bệnh hại trong đất và đe dọa tính bền vững của sản xuất, một khảo sát đất và rễ đã được thực hiện tại ba tỉnh: Gia Lai, Đắk Lắk và Đắk Nông.
Đất khảo sát có hàm lượng sét cao (51,2–62,0%), thịt trung bình (35,5–46,0%) và cát thấp (2,5–2,8%), kèm theo dung tích trao đổi cation thấp đáng kể (7,72–8,04 cmol(+) kg⁻¹). Đất có tính chua mạnh, với pH trung bình 4,51 ở vườn cà phê và 5,45 ở vườn hồ tiêu. Mặc dù hàm lượng nitơ (N), lân (P) và kali (K) ở mức đủ, các tác nhân gây bệnh trong đất vẫn phổ biến. Fusarium spp. được phát hiện trong tất cả mẫu; Phytophthora spp. xuất hiện ở 64–76% vườn hồ tiêu; và tuyến trùng ký sinh thực vật xuất hiện ở 67–84% vườn khảo sát, trong đó Meloidogyne spp. chiếm ưu thế.
Mật độ Fusarium tăng theo mức độ chua của đất trong các vườn cà phê. Ở cà phê, mật độ tuyến trùng tương quan thuận với lượng bón N, trong khi ở hồ tiêu, N lại tương quan nghịch với Phytophthora. Chất hữu cơ và K dễ tiêu có tương quan nghịch với Fusarium ở cà phê nhưng tương quan thuận với Phytophthora ở hồ tiêu.
Kết quả này nhấn mạnh nhu cầu cấp thiết về quản lý tổng hợp dinh dưỡng và tác nhân gây bệnh nhằm duy trì sản xuất bền vững cho các hệ thống cây trồng lâu năm trong khu vực.
Địa chỉ dowload bài báo: https://doi.org/10.1016/j.ecofro.2025.09.007
Liên hệ tác giả: Nguyễn Văn Long Mail: vanlongpleiku@gmail.com
Trích dẫn bài báo:
Long, N. V., Herrmann, L., Le Dinh, T., Van, C. N., Enez, A., Brau, L., & Lesueur, D. (2025). Soil properties influence the prevalence of soilborne pathogens in Robusta coffee and black pepper systems in Vietnam’s Central Highlands. Ecological Frontiers. https://doi.org/10.1016/j.ecofro.2025.09.007